Criterium 1: Een geëngageerd gemeentebestuur

Het eerste criterium vereist een geëngageerd gemeentebestuur. Het lokale bestuur keurt een resolutie goed die fair trade steunt en beslist om koffie en nog minstens één ander fairtradeproduct aan te kopen voor vergaderingen, op kantoor en in de cafetaria’s. Verder promoot de gemeente op regelmatige basis het bewustzijn rond fair trade via communicatie naar haar personeel en inwoners toe.

VOORBEELDRESOLUTIE

  • Voorbeeldresolutie – Sjabloon van een resolutie over fair trade die door de gemeenteraad of het schepencollege kan worden overgenomen.

MOGELIJKE ACTIES VAN HET GEMEENTEBESTUUR

De gemeente kan heel wat acties ondernemen om eerlijke handel te promoten en beschikbaar te maken bij haar inwoners en personeel. Enerzijds door acties en evenementen te organiseren en te communiceren over fair trade, anderzijds door haar eigen aankoopbeleid aan te passen. Het aankoopbeleid van een lokale overheid is een krachtig instrument om in te zetten op de duurzame ontwikkelingsdoelstellingen, en om zo de vraag naar eerlijke en duurzame producten te vergroten.

Hieronder vind je tips om met jouw gemeentebestuur aan de slag te gaan rond eerlijke handel.

> in onze inspiratiegids vind je tal van voorbeelden en acties van gemeentebesturen <

 

Aankoop van eerlijke producten

Eerlijke producten in de gemeente? De mogelijkheden zijn eindeloos.

  • Eerlijke koffie voor het gemeentebestuur (een moetje!)
  • Fairtradewijn, -thee, – koffie,… op vergaderingen, recepties en nieuwsjaarsfeesten.
  • Gemeentepersoneel draagt eerlijke kledij (bv. de groendienst, schoonmaakploeg, het cultuurhuis).
  • Cadeaumand met fairtrade- en/of lokale producten voor huwelijken en jubilea.
  • Fairtradeproducten promoten bij gemeentelijke events, door deze producten toe te voegen aan het eventformulier.
  • …

Hoe weet je nu zo zeker of een product ‘eerlijk’ is? Hier vind je meer info over labels en certificering, en welke goedgekeurd worden als eerlijke handel.

Sensibiliseer personeel

  • Laat het personeel weten dat er eerlijke koffie wordt gedronken, en geef eventueel wat extra toelichting hierbij.
  • Organiseer een eerlijke quiz voor de collega’s.
  • Nog een nieuwsjaarcadeau gezocht voor het personeel? Genoeg fairtradeaanbod!
  • Maak gebruik van ons campagne- en communicatiemateriaal. Dit kan je eenvoudig overnemen en delen met collega’s, bv. het materiaal voor Internationale Dag van de Koffie (1 oktober).
  • …

Sensibiliseer en activeer inwoners

  • Gebruik de communciatiekanalen van de gemeente om eerlijke handel te promoten: een vermelding in het gemeenteblad, op sociale media, op de infoborden in de gemeente,…
  • Organiseer een markt om eerlijke producten te promoten: van voeding tot bijvoorbeeld textiel.
  • Organiseer kookworkshops voor de inwoners van de gemeente.
  • Maak gebruik van ons campagne- en communicatiemateriaal. Dit kan je eenvoudig overnemen en delen met collega’s, bv. het materiaal voor Internationale Dag van de Koffie (1 oktober).
  • …

TIPS OM EERLIJKE HANDEL OP TE NEMEN IN HET AANKOOPBELEID

Aankoopbeleid als hefboom voor een duurzame en eerlijke economie

Het aankoopbeleid van een gemeente of stad is een krachtige hefboom voor een transitie naar een meer duurzame en eerlijke economie. Jaarlijks besteden overheidsinstanties in de EU ongeveer 14 % van het BBP aan overheidsopdrachten. De overheid is een belangrijke consument van goederen en kan haar stempel drukken op een aankoopbeleid dat duurzame en sociale criteria implementeert. Fair Trade Advocacy omschrijft hier het wettelijke kader op Europees niveau. Vlaanderen verankert duurzaam en innovatiegericht aanbesteden in het strategisch beleid van alle overheidsorganisaties. Voor duurzaam aanbesteden besliste de Vlaamse Regering in haar mededeling van 2008 om ten aanzien van alle entiteiten van de Vlaamse overheid volgende definitie te hanteren:

“Duurzame overheidsopdrachten is de benadering waarbij publieke overheden milieu-, sociale- en economische criteria integreren in alle fases van hun aankoopproces van leveringen, werken en diensten, en dus de verspreiding van milieubesparende technologieën, sociale innovatie en de ontwikkeling van milieu-, socio- en ethisch verantwoorde producten en diensten bevorderen, door het zoeken naar oplossingen die de minste impact op het milieu hebben gedurende hun volledige levenscyclus en sociaal en ethisch verantwoord zijn”.

Deze strategische aankopen vinden hun plaats onder de Duurzame Ontwikkelingsdoelstelling (SDG) 12: “Verantwoorde consumptie en productie: verzeker duurzame consumptie- en productiepatronen”. SDG 12.7 meldt expliciet de rol van de overheid als aankoper. Het is namelijk haar taak om “duurzame praktijken bij overheidsopdrachten te bevorderen in overeenstemming met nationale beleidslijnen en prioriteiten”. Een strategisch aankoopbeleid met focus op milieu-, socio- en ethisch verantwoorde producten wordt echter nog onvoldoende benut: 55% van de overheidsopdrachten in Europa gebruiken nog steeds de laagste prijs als enige gunningscriterium. Een FairTradeGemeente ziet dit natuurlijk anders en kiest ervoor om fair trade op te nemen in het aankoopbeleid.

Interessante info

Praktische gids

Faire Gemeente Vlaanderen werkte samen met Fairtrade Belgium een praktische gids uit (2024) om aankopers van gemeenten en steden te ondersteunen in hun ethisch, duurzaam en fair trade aankoopbeleid.
Klik hier om te downloaden. 

Eerlijke natuursteen

Overheden zijn grote inkopers van natuursteen voor de inrichting van openbare ruimtes. In de afgelopen jaren is echter gebleken dat bij de winning en verwerking van natuursteen soms sprake is geweest van kinderarbeid en slechte arbeidsomstandigheden. Dit onderstreept het belang van Maatschappelijk Verantwoord Inkopen (MVI).

Aanbestedende diensten hoeven dit niet alleen te doen. Binnen het Nederlands-Vlaams Initiatief TruStone werken overheden samen met bedrijven, werkgeversorganisaties, vakbonden en maatschappelijke organisaties om structurele problemen in de natuursteenketen gezamenlijk aan te pakken. Bekijk de video voor meer achtergrond en praktijkvoorbeelden.

Wil je als stad of gemeente werk maken van verantwoord inkopen van natuursteen? Sluit je aan bij het Initiatief TruStone en ontvang ondersteuning, kennis en praktische handvatten. Neem contact op met het onafhankelijke secretariaat van de SER:

InitiatiefTruStone@SER.nl
+31 (0)6-30637924
IMVO Initiatief TruStone | IMVO-convenanten

En nog meer:

  • Op de voorbije Trefdagen organiseerden we sessies over het integreren van ethische, duurzame en fair trade standaarden in het aankoopbeleid. Herbekijk de presentaties van 2025 , 2024 en 2022.  Met bijdragen van: VVSG, Fairtrade Belgium, Vlaams Facilitair Bedrijf, Faire Stad gent, Faire Gemeente Geel en Faire Provincie Antwerpen.
  • Ontdek hier tips per productgroep voor jouw aanbestedingen.
  • Brochure duurzame kleding aankopen – Interesse om te werken rond duurzame en eerlijke kleding? Dan is deze brochure van de Schone Kleren Campagne interessante lectuur!
  • Toolbox sociaal verantwoorde werkkledij – Stad Gent en VVSG ontwikkelden een gids over sociaal verantwoorde kledij voor publieke aankopers
  • Duurzaam aankopen van ICT – Bij Fair ICT Flanders vind je meer info over duurzaam ICT
  • Duurzaam aankoopbeleid voor hout- en papierproducten – website van het FSC-keurmerk en info over wat overheden kunnen doen  rond het duurzaam aankopen van hout- en papierproducten
  • In 2019 organiseerde VVSG een leertraject Duurzaam aankopen. De powerpointpresentaties van die sessies vind je hier terug (circulair aankopen, duurzame voeding, herbruikbare bekers,…).